Miażdżyca tętnic szyjnych to jedna z najczęstszych chorób naczyń krwionośnych u osób po 50. roku życia. Przez długi czas może rozwijać się bezobjawowo, a pierwszym sygnałem problemu bywa dopiero przemijający atak niedokrwienny mózgu (TIA) lub udar. Z tego powodu schorzenie jest szczególnie niebezpieczne i wymaga odpowiednio wczesnej diagnostyki.
Tętnice szyjne odpowiadają za dostarczanie krwi do mózgu. Jeśli ich światło zostaje zwężone przez blaszki miażdżycowe, przepływ krwi może zostać ograniczony, zwiększając ryzyko poważnych powikłań neurologicznych.
Jakie objawy mogą świadczyć o miażdżycy tętnic szyjnych? Kiedy warto wykonać badanie Doppler? Jak wygląda leczenie i czy można zapobiec rozwojowi choroby?
Czym jest miażdżyca tętnic szyjnych?
Miażdżyca to przewlekły proces chorobowy polegający na odkładaniu się cholesterolu, komórek zapalnych i wapnia w ścianach naczyń krwionośnych.
W tętnicach szyjnych tworzą się tzw. blaszki miażdżycowe, które stopniowo zwężają światło naczynia.
W efekcie dochodzi do:
- ograniczenia przepływu krwi do mózgu,
- zwiększenia ryzyka powstawania zakrzepów,
- ryzyka przemijających incydentów niedokrwiennych,
- zwiększonego ryzyka udaru mózgu.
Najczęściej zmiany rozwijają się w miejscu rozwidlenia tętnicy szyjnej wspólnej na tętnicę szyjną wewnętrzną i zewnętrzną.
Dlaczego miażdżyca tętnic szyjnych jest groźna?
Największym zagrożeniem jest udar niedokrwienny mózgu.
Może do niego dojść na dwa sposoby:
Zwężenie tętnicy
Gdy blaszka miażdżycowa stopniowo ogranicza przepływ krwi, mózg otrzymuje mniej tlenu i składników odżywczych.
Oderwanie fragmentu blaszki
Fragment blaszki lub skrzepliny może zostać przeniesiony z krwią do naczyń mózgowych, powodując ich zamknięcie.
To właśnie dlatego miażdżyca tętnic szyjnych jest jedną z głównych przyczyn udarów niedokrwiennych.
Jakie są objawy miażdżycy tętnic szyjnych?
W początkowym stadium choroba często nie daje żadnych objawów.
Dlatego wiele osób dowiaduje się o problemie przypadkowo podczas badań profilaktycznych.
Jeżeli pojawiają się symptomy, mogą obejmować:
- zawroty głowy,
- zaburzenia równowagi,
- pogorszenie pamięci,
- problemy z koncentracją,
- przejściowe zaburzenia widzenia,
- mroczki przed oczami,
- chwilową utratę wzroku w jednym oku,
- drętwienie twarzy,
- osłabienie kończyn,
- zaburzenia mowy.
Objawy te mogą mieć charakter przemijający i ustępować po kilku minutach lub godzinach.
Nie należy ich jednak bagatelizować.
Co to jest TIA?
TIA (Transient Ischemic Attack), czyli przemijający atak niedokrwienny mózgu, jest sygnałem ostrzegawczym przed udarem.
Objawy przypominają udar, jednak ustępują całkowicie w ciągu 24 godzin.
Najczęściej występują:
- zaburzenia mowy,
- niedowład jednej strony ciała,
- zaburzenia widzenia,
- zawroty głowy.
TIA wymaga pilnej diagnostyki naczyniowej.
Kto jest najbardziej narażony na miażdżycę tętnic szyjnych?
Ryzyko zachorowania zwiększają:
- wiek powyżej 50 lat,
- palenie papierosów,
- nadciśnienie tętnicze,
- cukrzyca,
- wysoki poziom cholesterolu,
- otyłość,
- brak aktywności fizycznej,
- obciążenia rodzinne.
Im więcej czynników ryzyka występuje jednocześnie, tym większe prawdopodobieństwo rozwoju choroby.
Jak wykryć miażdżycę tętnic szyjnych?
Podstawowym badaniem diagnostycznym jest USG Doppler tętnic szyjnych.
Badanie pozwala ocenić:
- obecność blaszek miażdżycowych,
- stopień zwężenia naczyń,
- prędkość przepływu krwi,
- ryzyko udaru.
👉 Więcej o diagnostyce naczyń:
USG Doppler
https://chirurg-naczyniowy.warszawa.pl/usg-doppler/
Badanie jest bezbolesne, nieinwazyjne i trwa zwykle kilkanaście minut.
Jak odczytać wynik USG Doppler tętnic szyjnych?
W opisie badania często pojawiają się określenia takie jak:
Blaszki miażdżycowe
Świadczą o obecności zmian miażdżycowych w ścianie naczynia.
Zwężenie 30–50%
Najczęściej wymaga regularnej kontroli oraz leczenia zachowawczego.
Zwężenie powyżej 70%
Może kwalifikować pacjenta do leczenia zabiegowego.
Brak istotnych zwężeń
Oznacza, że przepływ krwi nie jest znacząco ograniczony.
Więcej informacji można znaleźć w artykule:
Jak odczytać wynik USG Doppler tętnic?
(link do artykułu po publikacji)
Jak wygląda leczenie miażdżycy tętnic szyjnych?
Sposób leczenia zależy od stopnia zwężenia oraz obecności objawów neurologicznych.
Leczenie zachowawcze
Przy niewielkich zwężeniach podstawą terapii jest:
- kontrola cholesterolu,
- leczenie nadciśnienia,
- leczenie cukrzycy,
- rzucenie palenia,
- aktywność fizyczna,
- odpowiednia dieta.
Stosuje się również leki przeciwpłytkowe i statyny.
Leczenie zabiegowe
Przy zaawansowanych zwężeniach konieczne może być leczenie operacyjne.
Najczęściej wykonywane są:
Endarterektomia tętnicy szyjnej
Polega na chirurgicznym usunięciu blaszki miażdżycowej.
Angioplastyka i stentowanie
W trakcie zabiegu poszerza się zwężony odcinek tętnicy i wszczepia stent utrzymujący prawidłowy przepływ krwi.
Kiedy konieczna jest operacja tętnicy szyjnej?
Zabieg najczęściej rozważa się w przypadku:
- zwężenia przekraczającego 70%,
- przebytych epizodów TIA,
- objawów neurologicznych,
- wysokiego ryzyka udaru.
Decyzję podejmuje chirurg naczyniowy po analizie wyników badań obrazowych.
Jak zapobiegać miażdżycy tętnic szyjnych?
Profilaktyka obejmuje:
- niepalenie papierosów,
- zdrową dietę,
- regularną aktywność fizyczną,
- kontrolę ciśnienia tętniczego,
- kontrolę poziomu cholesterolu,
- leczenie cukrzycy,
- utrzymywanie prawidłowej masy ciała.
W przypadku osób z grup ryzyka warto wykonywać profilaktyczne badania Doppler tętnic szyjnych.
Kiedy zgłosić się do chirurga naczyniowego?
Konsultacja jest wskazana szczególnie wtedy, gdy występują:
- zawroty głowy,
- zaburzenia widzenia,
- przemijające niedowłady,
- przebyte TIA,
- wysoki poziom cholesterolu,
- miażdżyca w innych lokalizacjach.
👉 Konsultacja specjalistyczna:
https://chirurg-naczyniowy.warszawa.pl/
Miażdżyca tętnic szyjnych jest chorobą, która przez wiele lat może rozwijać się bezobjawowo. Niestety jej pierwszym objawem bywa niekiedy udar mózgu. Dlatego tak ważna jest wczesna diagnostyka, szczególnie u osób obciążonych czynnikami ryzyka.
USG Doppler tętnic szyjnych pozwala szybko wykryć blaszki miażdżycowe oraz ocenić stopień zwężenia naczyń. Odpowiednio wcześnie wdrożone leczenie może znacząco zmniejszyć ryzyko udaru i poprawić rokowanie pacjenta.
FAQ – Miażdżyca tętnic szyjnych – objawy i leczenie
Czym są tętnice szyjne?
Tętnice szyjne to główne naczynia krwionośne dostarczające krew do mózgu. Ich zwężenie może prowadzić do niedokrwienia mózgu i zwiększać ryzyko udaru.
Jakie są pierwsze objawy miażdżycy tętnic szyjnych?
We wczesnym stadium choroba często nie daje żadnych objawów. Gdy pojawiają się symptomy, mogą obejmować zawroty głowy, zaburzenia widzenia, problemy z koncentracją, drętwienie kończyn lub przejściowe zaburzenia mowy.
Czy miażdżyca tętnic szyjnych może przebiegać bezobjawowo?
Tak. U wielu pacjentów choroba rozwija się przez lata bez żadnych dolegliwości. Dlatego tak ważne są badania profilaktyczne u osób z grup ryzyka.
Co to jest TIA?
TIA (przemijający atak niedokrwienny mózgu) to krótkotrwałe zaburzenie przepływu krwi w mózgu. Objawy przypominają udar, ale ustępują całkowicie w ciągu 24 godzin. TIA jest sygnałem alarmowym wymagającym pilnej diagnostyki.
Czy miażdżyca tętnic szyjnych może prowadzić do udaru?
Tak. Zwężenie tętnicy lub oderwanie fragmentu blaszki miażdżycowej może doprowadzić do zamknięcia naczynia mózgowego i wywołać udar niedokrwienny.
Jakie badanie wykrywa miażdżycę tętnic szyjnych?
Podstawowym badaniem jest USG Doppler tętnic szyjnych, które pozwala ocenić obecność blaszek miażdżycowych, stopień zwężenia naczyń oraz przepływ krwi.
Kto powinien wykonać USG Doppler tętnic szyjnych?
Badanie szczególnie zaleca się osobom:
- po 50. roku życia,
- palącym papierosy,
- z nadciśnieniem tętniczym,
- z cukrzycą,
- z podwyższonym poziomem cholesterolu,
- po przebytym TIA lub udarze.
Co oznacza zwężenie tętnicy szyjnej o 50%?
Oznacza, że światło naczynia zostało zmniejszone o połowę. Takie zwężenie wymaga regularnej kontroli i leczenia czynników ryzyka miażdżycy.
Kiedy zwężenie tętnicy szyjnej wymaga operacji?
Najczęściej leczenie zabiegowe rozważa się przy zwężeniach przekraczających 70%, szczególnie jeśli pacjent miał objawy neurologiczne lub przebył TIA.
Na czym polega endarterektomia tętnicy szyjnej?
Jest to operacja polegająca na usunięciu blaszki miażdżycowej ze ściany tętnicy, co przywraca prawidłowy przepływ krwi do mózgu.
Czy można leczyć miażdżycę tętnic szyjnych bez operacji?
Tak. W wielu przypadkach stosuje się leczenie zachowawcze obejmujące statyny, leki przeciwpłytkowe, kontrolę ciśnienia tętniczego oraz zmianę stylu życia.
Jakie są najważniejsze czynniki ryzyka miażdżycy tętnic szyjnych?
Największe znaczenie mają:
- palenie papierosów,
- wysoki cholesterol,
- nadciśnienie tętnicze,
- cukrzyca,
- otyłość,
- brak aktywności fizycznej,
- wiek.
Czy miażdżyca tętnic szyjnych jest uleczalna?
Powstałych blaszek miażdżycowych zwykle nie da się całkowicie usunąć za pomocą leków, ale odpowiednie leczenie może zatrzymać lub znacznie spowolnić rozwój choroby.
Jak często wykonywać USG Doppler tętnic szyjnych?
Częstotliwość badań zależy od stopnia zaawansowania zmian oraz czynników ryzyka. U pacjentów z rozpoznaną miażdżycą kontrolne badania często wykonuje się co 6–12 miesięcy.
Kiedy zgłosić się do chirurga naczyniowego?
Konsultacja jest wskazana w przypadku wykrycia blaszek miażdżycowych, zwężenia tętnic szyjnych, przebytych incydentów neurologicznych lub występowania czynników ryzyka miażdżycy. Wczesna diagnostyka pozwala znacząco zmniejszyć ryzyko udaru mózgu.
Najnowsze komentarze