Skleroterapia to jedna z najczęściej wykonywanych metod leczenia drobnych żylaków oraz tzw. pajączków naczyniowych (teleangiektazji). Zabieg jest małoinwazyjny, zwykle nie wymaga znieczulenia ogólnego i pozwala szybko wrócić do codziennych aktywności. Żeby jednak skleroterapia była bezpieczna i dała możliwie najlepszy efekt estetyczny oraz medyczny, kluczowe jest odpowiednie przygotowanie. Poniżej znajdziesz praktyczny poradnik: jakie badania mogą być potrzebne, jak postępować z lekami, czego unikać przed wizytą oraz jakie są najważniejsze przeciwwskazania.
Na czym polega skleroterapia i dlaczego przygotowanie ma znaczenie?
W trakcie skleroterapii lekarz wstrzykuje do zmienionego naczynia specjalny preparat – sklerozant. Powoduje on kontrolowane podrażnienie ściany żyły, a następnie jej zamknięcie i stopniowe włóknienie. W efekcie naczynie przestaje być widoczne lub staje się znacznie mniej widoczne, a krew kierowana jest do zdrowych żył.
Brzmi prosto – i często rzeczywiście tak jest – ale powodzenie zabiegu zależy od kilku elementów: właściwej kwalifikacji (czyli oceny, które naczynia można bezpiecznie zamknąć i czy problem nie wynika z niewydolności większych żył), dobrania techniki (płynna lub piankowa), prawidłowej kompresjoterapii oraz Twojej współpracy w okresie okołozabiegowym. Dlatego przygotowanie obejmuje zarówno kwestie medyczne, jak i te „organizacyjne”.
Konsultacja kwalifikacyjna: co warto przygotować przed wizytą?
Pierwszym krokiem powinna być konsultacja u chirurga naczyniowego lub flebologa. Jeśli masz już jakieś wyniki badań lub dokumentację leczenia żylaków, zabierz je ze sobą. Przydatne są szczególnie:
wyniki USG Doppler żył kończyn dolnych (jeśli było wykonywane),
wypisy ze szpitala, opisy zabiegów (np. laser, operacja żylaków),
lista aktualnie przyjmowanych leków i suplementów,
informacja o chorobach przewlekłych (np. nadciśnienie, cukrzyca, choroby tarczycy),
przebyte epizody zakrzepicy lub zatorowości płucnej (jeśli dotyczy),
alergie (leki, środki dezynfekujące, lateks).
Warto też przygotować odpowiedzi na pytania, które lekarz zwykle zadaje: od kiedy widzisz zmiany naczyniowe, czy pojawiają się obrzęki, ból, uczucie ciężkości nóg, skurcze nocne, czy objawy nasilają się w upały lub po długim staniu.
Jakie badania przed skleroterapią?
Zakres badań zależy od rodzaju zmian i Twojej sytuacji zdrowotnej. U wielu osób z drobnymi „pajączkami” wystarczy badanie kliniczne i ocena naczyń, natomiast w przypadku podejrzenia niewydolności żylnej, nawrotów żylaków, obrzęków lub wcześniejszych epizodów zakrzepowych – diagnostyka jest szersza.
1) USG Doppler żył kończyn dolnych
To najważniejsze badanie kwalifikacyjne. Pozwala ocenić:
drożność żył,
funkcję zastawek (czy krew nie cofa się w żyłach),
ewentualne poszerzenia pni żylnych i perforatorów,
ryzyko nawrotów po leczeniu „tylko” zmian powierzchownych.
W praktyce USG Doppler pomaga odpowiedzieć na kluczowe pytanie: czy zamknięcie widocznych naczynek rozwiąże problem, czy trzeba najpierw (lub równolegle) leczyć przyczynę, np. niewydolność żyły odpiszczelowej.
2) Badania laboratoryjne
Nie zawsze są konieczne, ale lekarz może zalecić je w zależności od wywiadu i ryzyka:
morfologia krwi,
parametry krzepnięcia (np. INR, APTT),
poziom glukozy,
kreatynina (szczególnie przy chorobach nerek i niektórych lekach),
D-dimer lub inne testy – tylko w uzasadnionych przypadkach (np. podejrzenie zakrzepicy).
Jeśli masz w rodzinie historię zakrzepicy w młodym wieku lub przebyłaś/przebyłeś epizod zakrzepowo-zatorowy, lekarz może rozważyć diagnostykę trombofilii. To jednak decyzja indywidualna, zależna od obrazu klinicznego.
3) Dodatkowe konsultacje
Czasem potrzebna jest konsultacja internistyczna, kardiologiczna lub ginekologiczna (np. przy antykoncepcji hormonalnej). W przypadku ciąży skleroterapii zwykle się nie wykonuje – o tym więcej w części o przeciwwskazaniach.
Leki przed skleroterapią: co zgłosić i czego nie odstawiać na własną rękę?
Jedna z najważniejszych zasad: nie odstawiaj samodzielnie leków przepisanych przez lekarza prowadzącego. Zamiast tego poinformuj specjalistę kwalifikującego do skleroterapii o wszystkich preparatach, które przyjmujesz – również tych „bez recepty” i suplementów.
Leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe
Do tej grupy należą m.in. leki typu: warfaryna/acenokumarol, NOAC/DOAC (np. apiksaban, rywaroksaban, dabigatran), a także leki przeciwpłytkowe (np. kwas acetylosalicylowy, klopidogrel). Mogą one zwiększać skłonność do siniaczenia i krwawień oraz wpływać na gojenie. Z drugiej strony ich nagłe odstawienie może być bardzo niebezpieczne (ryzyko zawału, udaru, zakrzepicy).
Decyzję o ewentualnej modyfikacji leczenia podejmuje lekarz, czasem w porozumieniu z kardiologiem lub internistą. U części pacjentów skleroterapię można wykonać przy kontynuacji leczenia, ale technika i zakres zabiegu mogą wymagać dostosowania.
Leki hormonalne (antykoncepcja, HTZ)
Estrogeny mogą zwiększać ryzyko zakrzepicy. Nie oznacza to automatycznie, że skleroterapia jest niemożliwa, ale wymaga dokładnej oceny ryzyka. Zgłoś lekarzowi:
stosowanie antykoncepcji hormonalnej,
terapię hormonalną w menopauzie,
leczenie endometriozy lub inne kuracje hormonalne.
NLPZ i leki „na ból”
Niektóre leki przeciwzapalne (np. ibuprofen, naproksen) mogą nasilać powstawanie siniaków. Jeśli planujesz ich przyjmowanie, skonsultuj to wcześniej. Często zaleca się unikanie „na własną rękę” leków z tej grupy w okolicy zabiegu, ale dokładne zalecenia zależą od Twojej sytuacji.
Suplementy i zioła
Wiele osób nie traktuje suplementów jak leków, a to błąd. Niektóre preparaty mogą wpływać na krzepnięcie (np. miłorząb japoński, czosnek w dużych dawkach, żeń-szeń, wysokie dawki witaminy E, kwasy omega-3). Zawsze poinformuj lekarza, co stosujesz.
Co robić (i czego nie robić) przed zabiegiem?
Poniższe zalecenia są najczęściej stosowane w praktyce gabinetowej. Ostatecznie obowiązują wskazania Twojego lekarza.
1) Unikaj opalania i samoopalaczy
Na 1–2 tygodnie przed skleroterapią warto zrezygnować z intensywnego opalania, solarium oraz samoopalaczy. Skóra podrażniona promieniowaniem UV gorzej się regeneruje, a przebarwienia pozabiegowe mogą utrzymywać się dłużej i być bardziej widoczne.
2) Nie planuj zabiegu tuż przed ważnym wydarzeniem
Choć skleroterapia jest małoinwazyjna, mogą pojawić się:
niewielkie siniaki,
zaczerwienienie,
miejscowa tkliwość,
przebarwienia,
czasem zgrubienia wzdłuż zamkniętego naczynia (ustępują z czasem).
Jeśli czeka Cię urlop „na plaży”, ślub lub sesja zdjęciowa, warto zaplanować zabieg z odpowiednim wyprzedzeniem.
3) Zadbaj o odpowiedni strój i organizację dnia
W dniu zabiegu:
załóż luźne, wygodne ubranie (łatwiej założyć pończochę uciskową),
nie stosuj balsamów i olejków na nogi (mogą utrudniać dezynfekcję i przyleganie kompresji),
zaplanuj spokojny dzień – bez długiej podróży samolotem czy wielogodzinnego siedzenia w aucie.
4) Kup wcześniej wyroby uciskowe, jeśli zalecono
Kompresjoterapia (pończochy lub podkolanówki uciskowe) to istotna część leczenia po skleroterapii. Czas noszenia i klasa ucisku zależą od typu zmian i techniki zabiegu. Często zaleca się zakup odpowiedniego wyrobu uciskowego jeszcze przed wizytą lub bezpośrednio po kwalifikacji, aby w dniu zabiegu wszystko było gotowe.
5) Jedz i pij normalnie
Zazwyczaj nie ma potrzeby bycia na czczo. Lekki posiłek i nawodnienie są wskazane, bo zmniejszają ryzyko osłabienia. Wyjątkiem są sytuacje szczególne – jeśli lekarz zaleci inaczej.
Przeciwwskazania do skleroterapii: kiedy zabiegu nie wykonuje się lub trzeba go odłożyć?
Przeciwwskazania dzielimy na bezwzględne (zabiegu się nie wykonuje) oraz względne (czasem można wykonać po przygotowaniu lub po ustąpieniu czynnika ryzyka).
Przeciwwskazania bezwzględne (najczęściej)
Ciąża (zwykle zabiegi odracza się do okresu po porodzie i zakończeniu połogu; w trakcie ciąży układ żylny jest silnie obciążony).
Ostra zakrzepica żył głębokich lub świeżo przebyta zatorowość płucna.
Ciężka alergia na sklerozant (jeśli wystąpiła w przeszłości).
Ciężkie infekcje skóry w miejscu zabiegu (np. ropne zapalenie, nasilone zmiany zapalne).
Przeciwwskazania względne (wymagają oceny)
Okres karmienia piersią – decyzja zależy od preparatu i zaleceń lekarza (często rozważa się odroczenie lub szczególne środki ostrożności).
Aktywna choroba nowotworowa – ze względu na zwiększone ryzyko zakrzepowo-zatorowe.
Znaczna niewydolność żylna wymagająca innego leczenia w pierwszej kolejności – np. poszerzony pień żyły odpiszczelowej; wtedy skleroterapia „pajączków” bez leczenia przyczyny może dawać krótkotrwały efekt.
Niekontrolowana cukrzyca, ciężkie choroby ogólnoustrojowe – większe ryzyko powikłań i gorsze gojenie.
Bardzo ograniczona mobilność – po skleroterapii zaleca się chodzenie; długie unieruchomienie zwiększa ryzyko zakrzepicy.
Planowany lot samolotem lub długa podróż w krótkim czasie po zabiegu – wymaga omówienia i często zmiany terminu.
Ważne: nie każda „przeszkoda” oznacza, że skleroterapia jest niemożliwa. Czasem wystarczy przesunąć termin, wykonać USG Doppler, zmienić technikę lub wprowadzić odpowiednią profilaktykę.
Jak przygotować skórę i naczynia – praktyczne wskazówki
Na kilka dni przed zabiegiem:
nie depiluj agresywnie skóry (wosk, depilatory chemiczne) tuż przed skleroterapią – mikrourazy zwiększają ryzyko podrażnień; jeśli chcesz usunąć owłosienie, zrób to delikatnie i wcześniej,
unikaj intensywnych zabiegów kosmetycznych na nogi (peelingi, zabiegi rozgrzewające),
obserwuj skórę – jeśli pojawią się zmiany zapalne, otarcia, ranki, poinformuj gabinet.
Dlaczego czasem potrzeba kilku sesji?
Wielu pacjentów oczekuje, że po jednym zabiegu problem zniknie całkowicie. W praktyce często wykonuje się serię 2–4 sesji (czasem więcej), zwłaszcza przy rozległych teleangiektazjach lub drobnych żylakach. Wynika to z:
stopniowego zamykania kolejnych naczyń,
ograniczeń dotyczących dawki i objętości preparatu w trakcie jednej wizyty,
konieczności obserwacji reakcji tkanek (żeby minimalizować przebarwienia i zgrubienia).
Dobrze zaplanowana terapia zwykle daje bardziej przewidywalny i bezpieczny efekt niż „agresywne” podejście na raz.
Jak przygotować się najlepiej?
Jeśli chcesz podejść do skleroterapii świadomie i bez niepotrzebnego stresu, zapamiętaj cztery zasady:
Zrób kwalifikację u specjalisty – najlepiej z oceną w USG Doppler, jeśli są ku temu wskazania.
Zgłoś wszystkie leki i suplementy – szczególnie przeciwkrzepliwe, przeciwpłytkowe i hormonalne; niczego nie odstawiaj samodzielnie.
Zadbaj o skórę i unikaj UV – opalanie, solarium i podrażnienia skóry zwiększają ryzyko przebarwień.
Przygotuj kompresję i logistykę – pończocha uciskowa oraz chodzenie po zabiegu są ważną częścią procesu.
Jeżeli masz wątpliwości, czy skleroterapia jest dla Ciebie – najlepszym krokiem jest konsultacja, podczas której lekarz oceni naczynia, wskaże realne efekty, omówi ryzyko oraz zaproponuje plan leczenia dopasowany do Twoich potrzeb.
Najnowsze komentarze