Choroba Buergera i objaw Raynauda: kiedy chirurg naczyniowy, a kiedy reumatolog? (Warszawa)

To częste pytanie w poradniach w Warszawie, bo oba problemy mogą dawać zimne palce, ból, drętwienie, sinienie – ale ich przyczyny i „właściwy specjalista na start” bywają inne.

Najprostsza zasada:

• chirurg naczyniowy – gdy podejrzewasz niedrożność/zwężenie naczyń (niedokrwienie, rany, martwica, brak tętna) i trzeba ocenić przepływy w tętnicach,

• reumatolog – gdy podejrzewasz chorobę autoimmunologiczną lub Raynaud jest „wtórny” (z innymi objawami ogólnymi).

Poniżej praktyczny podział „kiedy gdzie”, bez akademickich dygresji.

1) Raynaud: objaw czy choroba?

Raynaud to najczęściej napadowe zblednięcie/sinienie i ból palców po zimnie lub stresie (często „biały–niebieski–czerwony” etapami). Kluczowe jest rozróżnienie:

A) Raynaud pierwotny (zwykle łagodniejszy)

Bardziej pasuje do:

• młodszej osoby,

• objawy są symetryczne (obie dłonie podobnie),

• brak ran i owrzodzeń,

• brak innych „systemowych” objawów (skóra, stawy, osłabienie).

Tu często prowadzi lekarz rodzinny / internista, a reumatolog bywa konsultacyjny, jeśli objawy są dokuczliwe.

B) Raynaud wtórny (wymaga diagnostyki przyczyny)

Podejrzewaj, gdy:

• zaczęło się po 30–40 r.ż. lub nagle się nasiliło,

• jest asymetria (np. tylko jedna ręka, jeden palec),

• są owrzodzenia, ranki, pęknięcia, martwica opuszek,

• występuje silny ból, spadek czucia,

• masz inne objawy: bóle i obrzęki stawów, wysypki, suchość oczu/ust, duszność, twardnienie skóry, nadwrażliwość na zimno całego ciała.

W Raynaud wtórnym często potrzebni są i reumatolog, i chirurg naczyniowy – zależnie od tego, czy dominują cechy choroby układowej czy niedokrwienia.

2) Choroba Buergera (zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń): kiedy podejrzewać?

Buerger (TAO) to choroba naczyń silnie związana z palenięm tytoniu / nikotyną (w tym e-papierosy, podgrzewacze). Najczęściej dotyczy tętnic rąk i stóp.

Podejrzewaj szczególnie, gdy:

• jesteś palaczem (lub niedawno byłeś),

• masz ból stóp/dłoni przy chodzeniu lub nawet w spoczynku,

• masz owrzodzenia palców, trudno gojące się rany, czarne strupki,

• epizody „wędrującego zapalenia żył” (bolesne, twarde żyłki pod skórą),

• tętno na stopie/dłoni jest słabsze lub „znika”,

• objawy dotyczą bardziej palców niż łydki/uda (to częściej niż w klasycznej miażdżycy).

Tu chirurg naczyniowy jest zwykle pierwszym adresem, bo trzeba ocenić stopień niedokrwienia i ryzyko powikłań.

3) Kiedy iść do chirurga naczyniowego? (Warszawa)

Wybierz chirurga naczyniowego w Warszawie, gdy występuje którykolwiek z poniższych sygnałów:

Objawy „przepływowe” (tętnicze)

• ból palców/stopy w spoczynku (zwłaszcza nocny),

• narastający ból przy chodzeniu (chromanie) lub szybkie męczenie stopy,

• wyraźnie zimna stopa/dłoń w porównaniu z drugą stroną,

• osłabione/nieobecne tętno na stopie,

• asymetryczny Raynaud (jedna ręka/palec znacząco gorzej).

Zmiany skórne i rany

• owrzodzenia palców, ranki nie gojące się >2–3 tygodni,

• sinienie/czernienie opuszek (podejrzenie martwicy),

• silny ból + bladość/sinienie palca.

Co zwykle robi chirurg naczyniowy?

• badanie kliniczne tętna,

• USG Doppler tętnic kończyn (czasem też żył),

• czasem pomiary ciśnień (ABI/TBI), ocena mikrokrążenia,

• decyzja: leczenie zachowawcze vs pilna diagnostyka obrazowa (np. angio-TK) – jeśli ryzyko jest duże.

4) Kiedy iść do reumatologa?

Wybierz reumatologa, gdy Raynaud wygląda na wtórny lub gdy są „systemowe” objawy sugerujące chorobę tkanki łącznej, np.:

• twardnienie skóry palców/dłoni, zgrubienia, pękanie skóry,

• bóle i obrzęki stawów, poranna sztywność,

• nawracające wysypki, nadwrażliwość na słońce,

• suchość oczu/ust,

• wyraźne osłabienie, stany podgorączkowe,

• owrzodzenia palców bez jasnego „tętniczego” wytłumaczenia w badaniach przepływowych.

Reumatolog zwykle koordynuje:

• diagnostykę immunologiczną,

• ocenę naczyń w kontekście choroby układowej,

• leczenie choroby podstawowej (co często poprawia Raynaud).

5) Najpraktyczniejszy schemat „krok po kroku”

Jeśli masz tylko napady blednięcia po zimnie, bez ran:

1. lekarz rodzinny / internista

2. jeśli nietypowo, po 30–40 r.ż., asymetrycznie lub nasilone → reumatolog

3. jeśli są cechy niedokrwienia / brak tętna → chirurg naczyniowy

Jeśli masz ból spoczynkowy, rany, martwicę, silną asymetrię:

1. chirurg naczyniowy pilnie (Warszawa)

2. równolegle (gdy podejrzenie wtórnego Raynaud/choroby układowej) → reumatolog

Jeśli podejrzewasz Buergera i używasz nikotyny:

1. chirurg naczyniowy

2. absolutny priorytet: całkowite odstawienie nikotyny (to najważniejszy „lek” w tej chorobie)

6) Objawy alarmowe – kiedy pilnie (SOR/tryb nagły)

Nie czekaj na planową wizytę, jeśli:

• palec/stopa nagle stały się bardzo zimne, blade/sine i bardzo bolą,

• pojawił się nagły niedowład/drętwienie z silnym bólem kończyny,

• szybko narastająca martwica lub zakażenie rany (ropa, gorączka, szybko rosnące zaczerwienienie).

• Chirurg naczyniowy Warszawa: gdy problem wygląda na niedokrwienie (przepływy, tętno, rany, martwica, ból spoczynkowy, asymetria).

• Reumatolog: gdy Raynaud sugeruje chorobę autoimmunologiczną (objawy ogólne, twardnienie skóry, stawy, suchość, wysypki) lub gdy Raynaud jest wtórny.

• W praktyce często najlepszy jest duet: naczyniowy ocenia przepływ, reumatolog szuka i leczy przyczynę układową.